«Δώδεκα θερμοπυρηνικές εκρήξεις και έχετε μια πλωτή οδό πλατύτερη από τη Διώρυγα του Παναμά, βαθύτερη από το Suez και ασφαλή από ιρανικές επιθέσεις», είπε Ρεπουμπλικάνος πολιτικός στην αμερικανική κυβέρνηση
Στις 14 Μαρτίου 2026, ο Newt Gingrich, πρώην πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων και θεωρητικός του νεοφιλελεύθερου αμερικανικού ρεύματος, πρότεινε στην αμερικανική διοίκηση και ειδικότερα στον υπουργό Άμυνας Pete Hegseth την «απoδέσμευση» από τα Στενά του Hormuz με πυρηνικά πλήγματα σε «φιλικά εδάφη» — πιθανότατα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ομάν — μέσω της κοινοποίησης ενός αμφιλεγόμενου διαδικτυακού μηνύματος στο X.
«Αντί να πολεμάμε για πάντα για ένα στενό πλάτους 21 μιλίων, ανοίγουμε ένα νέο κανάλι μέσα από φιλικό έδαφος.
Δώδεκα θερμοπυρηνικές εκρήξεις και έχετε μια πλωτή οδό πλατύτερη από τη Διώρυγα του Παναμά, βαθύτερη από το Suez και ασφαλή από ιρανικές επιθέσεις», έγραψε χαρακτηριστικά στο Χ προκαλώντας θύελλα αντιδράσεων, ιδίως στον αραβικό κόσμο.
Ήταν τόσο έντονες οι αντιδράσεις, που ανάγκασαν τον Αμερικανό πολιτικό να σπεύσει να «διευκρινίσει» πως πρόκειται για σάτιρα της επικαιρότητας, μόνο που μάλλον δεν έγινε πιστευτός.
Η αλήθεια είναι πως μέσα σε λιγότερο από ένα μήνα από την κλιμάκωση της σύγκρουσης στο Ιράν, γίνεται σαφές ότι η εποχή της «ελεύθερης» παγκόσμιας εμπορικής ροής, θεμέλιο της διεθνούς τάξης βασισμένης σε κανόνες, φαίνεται να έχει τελειώσει.
Επί δεκαετίες, η βασική υπόθεση της παγκόσμιας οικονομίας ήταν ότι το αμερικανικό Ναυτικό θα διασφάλιζε την ανοικτή διακίνηση στις θαλάσσιες οδούς.
Το Ιράν, ωστόσο, έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα ικανό σε ασύμμετρη στρατηγική, συνάπτοντας διμερείς συμφωνίες με μη ευθυγραμμισμένες χώρες για ασφαλή διέλευση και επιτρέποντας τη ροή πετρελαίου εκτός δολαρίου μέσω των Στενών.
Αν αυτή η κατάσταση συνεχιστεί, η αντίληψη της Ευρώπης και της Ασίας μπορεί να μετατοπιστεί από «ιρανικός αποκλεισμός» σε «αμερικανικός αποκλεισμός», ανατρέποντας έτσι την αξία της αμερικανικής στρατιωτικής ομπρέλας διεθνώς.
Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόταση για τη διάνοιξη μίας διώρυγας μέσω της ερήμου του Ομάν με πυρηνικά όπλα, αν και εξωφρενική και ανεφάρμοστη, αποτελεί λογική κίνηση μιας αυτοκρατορίας σε ύφεση που εξετάζει τις επιλογές της.
Πρόκειται για μια απελπισμένη προσπάθεια ανακατεύθυνσης γεωγραφίας και κεφαλαίων, ταυτόχρονα με επίδειξη στρατιωτικής ισχύος, γράφει σε άρθρο του στο Responsible Statecraft ο γνωστός γεωοικονομικός αναλυτής Logan McMillen.
Ωστόσο, μια τέτοια ενέργεια δεν θα επανέφερε την παλιά οικονομική τάξη· μάλλον θα αποτελούσε ραδιενεργό μνημείο της βίαιης κατάρρευσης του παγκόσμιου συστήματος.
Αντί για την αναβίωση της αμερικανικής ηγεμονίας στη Μέση Ανατολή, θα επιτάχυνε την εμφάνιση σφαιρών επιρροής που ήδη σχηματίζονται.
Οι αντιφάσεις και τα κρίσιμα γεωγραφικά σημεία
Το εμπόριο δεν ρέει ομοιόμορφα, αλλά μέσα από συγκεκριμένα, συχνά ευάλωτα γεωγραφικά σημεία.
Τα Στενά του Hormuz από όπου διέρχεται το 38% του παγκόσμιου εμπορίου αργού πετρελαίου, αποτελεί το πιο κρίσιμο σημείο στρατηγικής ευπάθειας στον πλανήτη.
Όταν απειλείται, η αγορά πανικοβάλλεται και αυξάνονται οι τιμές του πετρελαίου, δημιουργώντας θεωρητικά κεφάλαια για την ανάπτυξη εναλλακτικών διαδρομών.
Παρά τις προσπάθειες κατασκευής νέων υποδομών ή γεωγραφικής αναδιοργάνωσης της παραγωγής, η παράκαμψη του Περσικού Κόλπου δεν είναι απλή υπόθεση.
Οι δεκαετίες πολέμων υπό αμερικανική ηγεσία έχουν αφήσει τις αγορές νευρικές.
Η εναλλακτική διαδρομή μέσω Ερυθράς Θάλασσας και Suez παρουσιάζει επίσης κινδύνους, καθώς οι ιρανικές οργανώσεις έχουν παρουσία στα σημεία συμφόρησης.
Οι νικητές της κρίσης
Αν τα Στενά του Hormuz αντικατασταθούν με μια «διώρυγα στην έρημο», ο κόσμος θα διασπαστεί σε τέσσερις ανταγωνιστικές σφαίρες.
Η Ρωσία ήδη επωφελείται, πουλώντας πετρέλαιο σε Κίνα, Ινδία και Τουρκία, ενισχύοντας τα κρατικά της ταμεία και ενδυναμώνοντας τη θέση της απέναντι στην Ευρώπη.
Η Ευρώπη αντιμετωπίζει διπλές προκλήσεις: ανάγκη επιστροφής επενδύσεων στον αμυντικό τομέα και φθηνή ενέργεια.
Ένας πόλεμος στο Ιράν με αμερικανική συμμετοχή φαίνεται βραχυπρόθεσμη λύση, αλλά θα αυξήσει τις φωνές για στρατηγική αυτονομία και ενεργειακή κυριαρχία, οδηγώντας σε νέες στρατιωτικές και ενεργειακές επενδύσεις.
Η Κίνα, από την άλλη, είναι καλύτερα προετοιμασμένη, με σημαντικές επενδύσεις σε πράσινη ενέργεια και κρατικό σχεδιασμό που επιτρέπει ευέλικτες προσαρμογές στην παραγωγή.
Η απομάκρυνση των ΗΠΑ από τη Μέση Ανατολή θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό Κίνας–Ευρώπης στην Αφρική.
Η «αυτοκρατορία του δυτικού ημισφαιρίου» - Το τέλος της Pax Americana
Η ειρωνεία είναι ότι η πυρηνική πρόταση του Gingrich, αν εφαρμοζόταν, θα ανάγκαζε τις ΗΠΑ να αποσυρθούν από τη Μέση Ανατολή και να στραφούν εσωτερικά.
Αντί για εγγυητής της ελεύθερης διακίνησης, η Αμερική θα δημιουργούσε ένα αυτάρκες μπλοκ στο Δυτικό Ημισφαίριο — το «Fortress America» — με στρατιωτικές βάσεις σε Λατινική Αμερική και Καραϊβική, εγκαταλείποντας τον παγκόσμιο ρόλο της ως χωροφύλακας.
Η πρόταση του Gingrich δεν αποτελεί πιθανή πολιτική, αλλά αποκαλύπτει την αδήλωτη συνειδητοποίηση ότι η εποχή του νεοφιλελεύθερου παγκόσμιου εμπορίου, με αμερικανικά αεροπλανοφόρα και εκατοντάδες βάσεις στο εξωτερικό, έχει τελειώσει.
Η νέα τάξη πραγμάτων δεν θα είναι Pax Americana, αλλά επιστροφή σε σαφείς σφαίρες επιρροής, με Ρωσία, Ευρώπη, Κίνα και ΗΠΑ να επανακαθορίζουν γεωπολιτικά και οικονομικά τους όρους.
www.bankingnews.gr
«Αντί να πολεμάμε για πάντα για ένα στενό πλάτους 21 μιλίων, ανοίγουμε ένα νέο κανάλι μέσα από φιλικό έδαφος.
Δώδεκα θερμοπυρηνικές εκρήξεις και έχετε μια πλωτή οδό πλατύτερη από τη Διώρυγα του Παναμά, βαθύτερη από το Suez και ασφαλή από ιρανικές επιθέσεις», έγραψε χαρακτηριστικά στο Χ προκαλώντας θύελλα αντιδράσεων, ιδίως στον αραβικό κόσμο.
Ήταν τόσο έντονες οι αντιδράσεις, που ανάγκασαν τον Αμερικανό πολιτικό να σπεύσει να «διευκρινίσει» πως πρόκειται για σάτιρα της επικαιρότητας, μόνο που μάλλον δεν έγινε πιστευτός.
Η αλήθεια είναι πως μέσα σε λιγότερο από ένα μήνα από την κλιμάκωση της σύγκρουσης στο Ιράν, γίνεται σαφές ότι η εποχή της «ελεύθερης» παγκόσμιας εμπορικής ροής, θεμέλιο της διεθνούς τάξης βασισμένης σε κανόνες, φαίνεται να έχει τελειώσει.
Επί δεκαετίες, η βασική υπόθεση της παγκόσμιας οικονομίας ήταν ότι το αμερικανικό Ναυτικό θα διασφάλιζε την ανοικτή διακίνηση στις θαλάσσιες οδούς.
Αιφνιδίασε η ασύμμετρη στρατηγική του ΙράνInstead of fighting over a 21-mile-wide bottleneck forever, we cut a new channel through friendly territory. A dozen thermonuclear detonations and you’ve got a waterway wider than the Panama Canal, deeper than the Suez, and safe from Iranian attacks. https://t.co/Et21kHCiAw
— Newt Gingrich (@newtgingrich) March 15, 2026
Το Ιράν, ωστόσο, έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα ικανό σε ασύμμετρη στρατηγική, συνάπτοντας διμερείς συμφωνίες με μη ευθυγραμμισμένες χώρες για ασφαλή διέλευση και επιτρέποντας τη ροή πετρελαίου εκτός δολαρίου μέσω των Στενών.
Αν αυτή η κατάσταση συνεχιστεί, η αντίληψη της Ευρώπης και της Ασίας μπορεί να μετατοπιστεί από «ιρανικός αποκλεισμός» σε «αμερικανικός αποκλεισμός», ανατρέποντας έτσι την αξία της αμερικανικής στρατιωτικής ομπρέλας διεθνώς.
Σε αυτό το πλαίσιο, η πρόταση για τη διάνοιξη μίας διώρυγας μέσω της ερήμου του Ομάν με πυρηνικά όπλα, αν και εξωφρενική και ανεφάρμοστη, αποτελεί λογική κίνηση μιας αυτοκρατορίας σε ύφεση που εξετάζει τις επιλογές της.
Πρόκειται για μια απελπισμένη προσπάθεια ανακατεύθυνσης γεωγραφίας και κεφαλαίων, ταυτόχρονα με επίδειξη στρατιωτικής ισχύος, γράφει σε άρθρο του στο Responsible Statecraft ο γνωστός γεωοικονομικός αναλυτής Logan McMillen.
Ωστόσο, μια τέτοια ενέργεια δεν θα επανέφερε την παλιά οικονομική τάξη· μάλλον θα αποτελούσε ραδιενεργό μνημείο της βίαιης κατάρρευσης του παγκόσμιου συστήματος.
Αντί για την αναβίωση της αμερικανικής ηγεμονίας στη Μέση Ανατολή, θα επιτάχυνε την εμφάνιση σφαιρών επιρροής που ήδη σχηματίζονται.
Οι αντιφάσεις και τα κρίσιμα γεωγραφικά σημεία
Το εμπόριο δεν ρέει ομοιόμορφα, αλλά μέσα από συγκεκριμένα, συχνά ευάλωτα γεωγραφικά σημεία.
Τα Στενά του Hormuz από όπου διέρχεται το 38% του παγκόσμιου εμπορίου αργού πετρελαίου, αποτελεί το πιο κρίσιμο σημείο στρατηγικής ευπάθειας στον πλανήτη.
Όταν απειλείται, η αγορά πανικοβάλλεται και αυξάνονται οι τιμές του πετρελαίου, δημιουργώντας θεωρητικά κεφάλαια για την ανάπτυξη εναλλακτικών διαδρομών.
Παρά τις προσπάθειες κατασκευής νέων υποδομών ή γεωγραφικής αναδιοργάνωσης της παραγωγής, η παράκαμψη του Περσικού Κόλπου δεν είναι απλή υπόθεση.
Οι δεκαετίες πολέμων υπό αμερικανική ηγεσία έχουν αφήσει τις αγορές νευρικές.
Η εναλλακτική διαδρομή μέσω Ερυθράς Θάλασσας και Suez παρουσιάζει επίσης κινδύνους, καθώς οι ιρανικές οργανώσεις έχουν παρουσία στα σημεία συμφόρησης.
Οι νικητές της κρίσης
Αν τα Στενά του Hormuz αντικατασταθούν με μια «διώρυγα στην έρημο», ο κόσμος θα διασπαστεί σε τέσσερις ανταγωνιστικές σφαίρες.
Η Ρωσία ήδη επωφελείται, πουλώντας πετρέλαιο σε Κίνα, Ινδία και Τουρκία, ενισχύοντας τα κρατικά της ταμεία και ενδυναμώνοντας τη θέση της απέναντι στην Ευρώπη.
Η Ευρώπη αντιμετωπίζει διπλές προκλήσεις: ανάγκη επιστροφής επενδύσεων στον αμυντικό τομέα και φθηνή ενέργεια.
Ένας πόλεμος στο Ιράν με αμερικανική συμμετοχή φαίνεται βραχυπρόθεσμη λύση, αλλά θα αυξήσει τις φωνές για στρατηγική αυτονομία και ενεργειακή κυριαρχία, οδηγώντας σε νέες στρατιωτικές και ενεργειακές επενδύσεις.
Η Κίνα, από την άλλη, είναι καλύτερα προετοιμασμένη, με σημαντικές επενδύσεις σε πράσινη ενέργεια και κρατικό σχεδιασμό που επιτρέπει ευέλικτες προσαρμογές στην παραγωγή.
Η απομάκρυνση των ΗΠΑ από τη Μέση Ανατολή θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό Κίνας–Ευρώπης στην Αφρική.
Η «αυτοκρατορία του δυτικού ημισφαιρίου» - Το τέλος της Pax Americana
Η ειρωνεία είναι ότι η πυρηνική πρόταση του Gingrich, αν εφαρμοζόταν, θα ανάγκαζε τις ΗΠΑ να αποσυρθούν από τη Μέση Ανατολή και να στραφούν εσωτερικά.
Αντί για εγγυητής της ελεύθερης διακίνησης, η Αμερική θα δημιουργούσε ένα αυτάρκες μπλοκ στο Δυτικό Ημισφαίριο — το «Fortress America» — με στρατιωτικές βάσεις σε Λατινική Αμερική και Καραϊβική, εγκαταλείποντας τον παγκόσμιο ρόλο της ως χωροφύλακας.
Η πρόταση του Gingrich δεν αποτελεί πιθανή πολιτική, αλλά αποκαλύπτει την αδήλωτη συνειδητοποίηση ότι η εποχή του νεοφιλελεύθερου παγκόσμιου εμπορίου, με αμερικανικά αεροπλανοφόρα και εκατοντάδες βάσεις στο εξωτερικό, έχει τελειώσει.
Η νέα τάξη πραγμάτων δεν θα είναι Pax Americana, αλλά επιστροφή σε σαφείς σφαίρες επιρροής, με Ρωσία, Ευρώπη, Κίνα και ΗΠΑ να επανακαθορίζουν γεωπολιτικά και οικονομικά τους όρους.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών